Agrarisch Natuurlijk
‘Agrarisch Natuurlijk – meer groen loont’ is een samenwerkingsproject van ZuivelNL en BoerenNatuur gefinancierd door het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit. In 2024 gaat de inschrijving voor Agrarisch Natuurlijk van start, na de eerdere pilots in 2018 en 2019 en het ontvangen van de subsidie eind 2023.
Een goed groen verdienmodel
Doel van dit project is om een basis te leggen voor het belonen van agrarisch natuur- en landschapsbeheer in de keten. Boeren die meedoen met Agrarisch Natuurlijk sluiten contracten af met een agrarisch collectief over welke Beheer(pakketten) Biodiversiteit Melkveehouderij (BBM) ze uitvoeren. Hieruit wordt een KPI-score voor ‘Natuur en Landschap’ en ‘Kruidenrijk grasland’ berekend. Deze KPI’s zijn onderdeel van een set van KPI’s, die in de toekomst een toevoeging aan het verdienmodel van de boer kunnen zijn. Een goed verdienmodel voor melkveehouders die agrarisch natuur- en landschapsbeheer uitvoeren is essentieel om het maatschappelijk gewenste behoud en verbetering van de biodiversiteit en landschap te realiseren.
Inzichtelijk, meetbaar en geborgd
Voorwaarde om beloningen voor natuur- en landschapsbeheer te realiseren, is dat het agrarisch natuurbeheer van de individuele melkveehouder inzichtelijk en meetbaar is en deze gegevens geborgd zijn. Momenteel wordt alleen de biodiversiteitsbijdrage die boeren leveren via het ANLb landelijk geregistreerd. Boeren kunnen alleen meedoen aan het ANLb in de (door provincies) aangewezen leefgebieden. De omvang van het aantal deelnemers is begrensd door de beschikbaar gestelde beheerbudgetten en door de provincie aangewezen gebieden. Dit betekent dat de bijdrage van een melkveehouder aan de biodiversiteit groter kan zijn dan het beheer dat hij via ANLb heeft gecontracteerd. Dit is precies waar in dit project aan wordt gewerkt, met behulp van de beheerpakketten van de Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij.
Integrale set KPI’s landelijk beschikbaar
De Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij is in 2019 ontwikkeld en maakt met behulp van een integrale set van Kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) de impact van de melkveehouderij op biodiversiteit meetbaar. Door deze meetbaarheid kunnen de KPI’s fungeren als basis voor het belonen voor inspanning voor biodiversiteit. Er zijn 7 KPI’s die samen een integraal beeld geven van de impact van de melkveehouderij op biodiversiteit, zie ook https://biodiversiteitsmonitor.nl. Met behulp van de 7 KPI’s van de biodiversiteitsmonitor is de impact van een individueel bedrijf op de verschillende biodiversiteitsdoelen meetbaar. 5 van deze 7 KPI’s zijn sinds 2018 zichtbaar in het Dashboard Milieu, op basis van data uit de KringloopWijzer. De KPI’s ‘Natuur en Landschap’ en ‘Kruidenrijk grasland’ zijn nog niet landelijk beschikbaar. Met het project Agrarisch Natuurlijk zetten we een stap om de totale set beschikbaar te stellen.
BoerenNatuur en de agrarische collectieven
BoerenNatuur voert sinds 2016 het landelijke ANLb uit, maar wil zich daarnaast inzetten om alle boeren te helpen die een stap willen zetten naar meer natuurinclusieve landbouw. Verschillende partijen kijken naar het gebruik van KPI-sets. De groene KPI’s worden in alle gevallen berekend met dezelfde bouwstenen: ANLb-pakketten en BBM-pakketten. Tot nu toe is het grote verschil tussen ANLb en BBM, dat het ANLb contractueel, langjarig is vastgelegd en ook wordt geschouwd, terwijl dit voor het BBM-beheer niet noodzakelijkerwijs het geval is.
Om een dergelijke systematiek te laten werken, is het in de ogen van BoerenNatuur van belang dat ook de BBM-pakketten een onderliggend contract krijgen en er een steekproefsgewijze schouw plaatsvindt. Agrarisch Natuurlijk is een eerste landelijk opengesteld project, waarbij dit wel uitgevoerd wordt. Hiermee kan het als vliegwiel dienen voor het verhogen van de kwaliteit en borging, met als doel een verwaarding van de KPI’s mogelijk te maken. De agrarische collectieven dragen hierin bij door te doen waar ze goed in zijn: met hun kennis de boeren gebiedsgericht te adviseren welk beheer van waarde is en dat op de juiste plek en manier uit te voeren.
Voor het communicatieplan bij dit project is sprake van steun van het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.
Het project waarin melkveehouders kunnen meedoen aan agrarisch natuurbeheer wordt gefinancierd vanuit het ministerie van LNV.
