Groene KPI’s
Steeds vaker wordt in de landbouw gewerkt met doelsturing: in plaats van het voorschrijven van maatregelen worden doelen vastgesteld op landelijk, regionaal en bedrijfsniveau. Boeren krijgen daarbij ruimte om met eigen keuzes en vakmanschap naar die doelen toe te werken. BoerenNatuur omarmt het werken via doelsturing omdat het vrijheid en eigenaarschap bij de boer houdt. Veel collectieven werken inmiddels met boeren aan doelsturingsprojecten op basis van KPI’s (Kritische Prestatie Indicatoren), en in het bijzonder de groene KPI’s. Op deze pagina lees je meer over deze groene indicatoren.
Groene KPI’s en agrarisch natuurbeheer
BoerenNatuur en de collectieven werken samen met boeren aan agrarisch natuurbeheer om de biodiversiteit op het platteland te versterken. Met agrarisch natuurbeheer zorgen ze voor leefgebieden voor belangrijke planten en dieren. Om hun inzet inzichtelijk te maken zijn groene KPI’s (Kritische Prestatie Indicatoren) ontwikkeld. Een KPI is één score, berekend op basis van meerdere gegevens.
De groene KPI’s worden in het ICT-systeem van BoerenNatuur berekend op basis van geregistreerd agrarisch natuurbeheer bij een collectief. Vanaf 2026 berekent BoerenNatuur drie KPI’s (over de beheerjaren vanaf 2025):
- KPI Kruidenrijk grasland
- KPI Agrarisch natuurbeheer (volvelds)
- KPI Groenblauwe dooradering
Deze drie KPI’s volgen de rekenregels van het kennisconsortium BoerenKPI (KPI-k) en maken deel uit van een integrale set van dertien KPI’s. De KPI’s zijn momenteel representatiever voor melkveehouders dan voor andere agrarische sectoren. In de akkerbouw zijn de KPI’s ook getest en bruikbaar. We werken toe naar KPI’s die voor elke boer representatief zijn, door de onderliggende beheerpakketten verder uit te breiden.
Wil je meer weten over de groene KPI’s?
- Lees in Opbouw Groene KPI’s BoerenNatuur hoe BoerenNatuur de KPI’s in SCAN-ICT berekent en op basis van welke beheerpakketten dit gebeurt.
- In het Toelichtingsdocument Groene KPI’s BoerenNatuur staan onze afwegingen en ontwikkelpunten met betrekking tot de KPI’s toegelicht.
Let wel: deze drie groene KPI’s worden in het ICT-systeem van BoerenNatuur berekend voor boeren die beheerafspraken hebben met een collectief. Het kan zijn dat in bepaalde (provinciale) KPI-programma’s met andere groene KPI’s wordt gewerkt of dat de KPI’s wel dezelfde naam dragen maar anders zijn opgebouwd.
Beheer als basis
De groene KPI’s zijn gebaseerd op het natuurbeheer dat een boer uitvoert en dat via een collectief geregistreerd is. Ze laten dus zien wat er op het bedrijf gebeurt om biodiversiteit te versterken, bijvoorbeeld:
- Wintervoedselakkers beheren voor vogels die in ons land overwinteren
- Natuurvriendelijke oevers beheren als leefgebied voor vissen, amfibieën en foerageerplek voor weidevogels
Collectieven zijn expert op het vlak van agrarisch natuurbeheer en helpen boeren met de juiste toepassing.
Beheerpakketten: BBM en ANLb
Het natuurbeheer dat meetelt voor de KPI’s wordt vastgelegd via ANLb-pakketten of via BBM-pakketten (Beheerpakketten Biodiversiteit Melkveehouderij). De meeste ANLb- en BBM-pakketten tellen mee voor de groene KPI’s. Omdat het ANLb niet voor alle boeren toegankelijk is, zijn in 2019 voor melkveehouders BBM-beheerpakketten ontwikkeld. Deze beheerpakketten bevatten beheermaatregelen die vergelijkbaar zijn aan het ANLb en kunnen op alle landbouwgrond in Nederland worden geregistreerd. De BBM-pakketten kunnen ook worden toegepast binnen andere sectoren, zoals de akkerbouw.
Ontwikkeling van de groene KPI’s
BoerenNatuur streeft naar één uniforme, landelijke manier om KPI’s te berekenen. Zodat met dezelfde taal regionale en lokale doelen kunnen worden bepaald en boeren beloond kunnen worden door publieke en private partijen.
De groene KPI’s worden niet ontwikkeld door BoerenNatuur alleen. In 2019 is een set van zeven KPI’s ontwikkeld onder de naam Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij. In deze set zitten twee KPI’s die zijn gebaseerd op geregistreerd agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Het kennisconsortium BoerenKPI (KPI-k) heeft de basis van de methodiek van de Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij omarmd met als doel dit systeem verder te brengen. In 2024-2025 heeft een werkgroep van KPI-k de werking van de KPI Natuur & Landschap geëvalueerd (lees hier het rapport). Hieruit komt het advies om de KPI Natuur & Landschap op te splitsen in de KPI Agrarisch natuurbeheer (volvelds) en de KPI Groenblauwe dooradering. Zo kan er beter gestuurd en gemonitord worden op de afzonderlijke typen beheer. BoerenNatuur staat achter dit advies en implementeert de drie groene KPI’s: KPI Kruidenrijk grasland, KPI Agrarisch natuurbeheer (volvelds) en KPI Groenblauwe dooradering.
Projecten met doelsturing en/of groene KPI’s – Landelijk
– Agrarisch Natuurlijk
– BoerenKPI
Regionaal* met collectieven
*Niet alle onderstaande projecten gebruiken dezelfde groene KPI’s
– Brabantse Biodiversiteitsmonitor
– Overijssel Boert Duurzaam
– Duurzaam Boeren Drenthe
– Doelsturing Melkveehouderij Gelderland
– Limburgse Biodiversiteitsmonitor