Afgelopen donderdag 10 oktober was BoerenNatuur aanwezig bij de werkconferentie over doelsturing en KPI’s voor de landbouw, georganiseerd door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur (LVVN). Het lijkt erop dat het ministerie van LVVN alleen wil inzetten op de KPI’s die betrekking hebben op nutriënten en emissies (de zogenaamde milieu-KPI’s). Hierdoor gaat de impact van de integrale aanpak van KPI’s verloren.
De landelijke kernset KPI’s
Sinds 2020 is een kennisconsortium onder leiding van de WUR een landelijke kernset KPI’s aan het ontwikkelen. Deze kernset maakt het mogelijk om doelsturing in de agrarische praktijk toe te passen. Dat wil zeggen dat de overheid bepaalt welke doelen er gehaald moeten worden, maar dat boeren zelf mogen bepalen hoe (met welke maatregelen) ze die doelen gaan halen. Op die manier ontstaat er meer ruimte voor het vakmanschap van boeren.
Tijdens de werkconferentie werd een inkijkje gegeven in de onderzoeksresultaten van het kennisconsortium en vooruitgeblikt naar de volgende fase: het implementeren van doelsturing en de toepassing van KPI’s in beleid. Bij de werkconferentie waren alle betrokken partijen vertegenwoordigd: agrariërs, ketenpartijen en diverse overheidspartijen. Bij het panelgesprek gaf het ministerie van LVVN aan alleen te willen sturen op KPI’s op het vlak van stikstof, klimaat en water, maar dan gaat de set landbouw-KPI’s mank lopen en dat is niet de bedoeling.
Het belang van sturen op de hele set KPI’s
De landelijke kernset bevat in totaal 13 KPI’s (deels nog in ontwikkeling) die op bedrijfsniveau inzicht geven in de duurzaamheidsprestaties van boeren. Op het boerenerf komen verschillende opgaven samen: zowel op het vlak van klimaat, bodem en water als op het vlak van natuur en landschap. Daarom is het van belang om niet maar op één deel van de KPI’s te sturen, maar de hele set te gebruiken. Alleen door tegelijkertijd te sturen op alle KPI’s wordt verbetering op alle achterliggende doelen gewaarborgd. Bovendien kan een verbeterde score op één bepaalde KPI negatief uitpakken op de score op een andere KPI. Door met een integrale set van KPI’s te werken, wordt negatieve afwenteling voorkomen.
De beheerpakketten van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb) en de Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij (BBM*) vormen de basis voor de KPI’s op het vlak van natuur en landschap. Als BoerenNatuur zetten we ons in om de kwaliteit van het beheer en de bijbehorende data te borgen. De basis voor doelsturing op deze onderwerpen is klaar voor bredere operationalisering. Een uitbreiding van agrarisch natuurbeheer zoals voorzien in het Hoofdlijnenakkoord en Regeerprogramma – bijvoorbeeld door uitbreiding van het budget binnen het ANLb – maakt het voor meer boeren mogelijk om aan deze doelen te werken. Met behulp van KPI’s kunnen hun prestaties op het vlak van natuur en landschap inzichtelijk gemaakt worden, zodat ze daar ook voor betaald kunnen krijgen.
Oproep: integraal sturen is essentieel
Wij hebben tijdens de werkconferentie de noodzaak om integraal te sturen op alle doelen benadrukt. Het is essentieel dat de landelijke kernset KPI’s als set wordt ingezet om op alle doelen verbetering te bereiken. Wij roepen het ministerie daarom op om hieraan vast te houden en zo het goede voorbeeld te geven.