Op Prinsjesdag presenteerde het demissionaire kabinet de Miljoenennota en bijbehorende Rijksbegroting voor 2026, met een doorkijk naar de jaren erna. De beloofde extra structurele middelen van €500 miljoen per jaar voor het agrarisch natuurbeheer (ANB), waaronder het agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb), zijn daarin opgenomen. Dit extra budget staat inmiddels op de begroting van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
Voor het ANB, inclusief het ANLb, staat op de LVVN-begroting nu in totaal bijna €227 miljoen per jaar klaar voor 2026, zie tabel hieronder (noot: in de begroting lijken de termen ANB en ANLb soms door elkaar gehaald te worden). Daarmee wil het kabinet ook de tarieven actualiseren, de uitvoeringsorganisaties versterken en het doelenkader herzien.
Daarnaast kondigde het kabinet in de Kamerbrief vervolgpakket ‘Nederland van het slot’ een extra reservering aan van €275 miljoen per jaar, bovenop de €200 miljoen uit het eerder gepresenteerde startpakket. In totaal komt er daarmee jaarlijks €475 miljoen beschikbaar voor agrarisch natuurbeheer (de resterende €25 miljoen gaat naar natuurmonitoring). De ambitie is om het ANLb-areaal te vergroten naar circa 280.000 hectare per 2032 en om boeren “beter passende vergoedingen” te bieden, aldus het ministerie.
Politieke onzekerheid
Hoe dit zich precies vertaalt naar de praktijk is nog onzeker. De Tweede en Eerste Kamer moeten de begroting nog goedkeuren en op 29 oktober zijn er verkiezingen. Bovendien stemt de Tweede Kamer op 23 september a.s. nog over het eventueel controversieel verklaren van bepaalde dossiers. Er is een (kleine) kans dat de verdere uitwerking van de Contourenbrief Agrarisch Natuurbeheer controversieel verklaard wordt. Dat zou betekenen dat het huidige kabinet niks meer mag doen met dat dossier. Tegelijkertijd nam de Kamer afgelopen week deze motie aan dat onder andere natuurherstel geen vertraging mag oplopen. Dat kan erop wijzen dat het kabinet dinsdag tóch het mandaat krijgt om met de uitwerking door te gaan.
Conclusie
Het is positief dat de beloofde extra €500 miljoen per jaar voor agrarisch natuurbeheer, waaronder het ANLb, op de begroting van LVVN zijn gezet. Tegelijkertijd is het zo dat de Tweede en Eerste Kamer de begroting voor 2026 nog formeel goed moeten keuren, terwijl er tussendoor verkiezingen zijn. Het is aan de nieuwe Tweede Kamer om de begroting goed te keuren. En de verdere besluitvorming over de middelen uit het vervolgpakket ‘Nederland van het slot’ zal door een nieuw kabinet gebeuren. De uitkomst daarvan valt niet te voorspellen. Veel hangt af van de politieke besluitvorming in de maanden na de verkiezingen.
Om de doelen van de Vogel- en Habitatrichtlijn en de Europese Natuurherstelverordening te kunnen halen, ook gezien de inbreukprocedure met betrekking tot de grutto, is het van groot belang dat de uitbreiding van het ANLb voortvarend wordt voortgezet. Daar blijven wij ons hard voor maken.