Onze missie bij BoerenNatuur is dat we het voor iedere boer die dat wil mogelijk willen maken een goede boterham te verdienen met natuurinclusieve landbouw. Natuurinclusieve landbouw draagt bij aan het versterken van de biodiversiteit, het verbeteren van de waterkwaliteit en de klimaatopgave. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat landbouwgrond niet alleen wordt gebruikt om voedsel te verbouwen, maar ook om de natuur te versterken. Boeren leveren dan niet alleen voedsel, maar ook groenblauwe diensten aan de samenleving. Alleen is er geen verdienmodel voor deze diensten en leveren boeren daardoor inkomsten in. Dus waarom zouden ze hier aan beginnen?
Diensten leveren zonder verdienmodel
Als BoerenNatuur zetten we ons maximaal in om ervoor te zorgen dat er een verdienmodel komt voor deze groenblauwe diensten. Want voor deze groenblauwe diensten bestaat er geen markt, zoals die voor voedsel wel bestaat. Het zijn maatschappelijk waardevolle diensten waarvoor de maatschappij zou moeten betalen, net zoals de maatschappij betaalt voor bruggen, wegenbouw of natuurgebieden. Weliswaar zijn er vergoedingen beschikbaar voor gederfde inkomsten en gemaakte kosten, maar dat is niet hetzelfde als een verdienmodel. Bovendien zijn deze vergoedingen (nog) niet voor iedere boer beschikbaar. Voor een overheid is het ook moeilijk om echt een verdienmodel te bieden vanwege de staatssteunregels en omdat het budget altijd beperkt is.
En die 500 miljoen dan?
Er komt per 2026 €500 miljoen extra beschikbaar voor ‘Agrarisch Natuurbeheer’, met concurrerende vergoedingen en langjarige zekerheid (tot 20 jaar). Dit stemt ons hoopvol, maar het zal niet genoeg zijn om boeren een volwaardig verdienmodel te bieden. Ook is het niet genoeg om alle boeren in staat te stellen via agrarisch natuur- en landschapsbeheer bij te dragen aan de doelen op het vlak van biodiversiteit, waterkwaliteit en de klimaatopgave. We moeten er voor waken dat deze extra miljoenen worden niet gezien als een ‘duizenddingendoekje’ waarmee boeren alle leefomgevingsproblemen moeten oplossen van een dichtbevolkt land met 18 miljoen inwoners (en dat aantal neemt nog toe…).
Het bedrijfsleven zou ook mee kunnen en moeten betalen. Men zou kunnen beredeneren dat bedrijven die een negatief effect hebben op de leefomgeving hier ook iets voor terug moeten doen, naast het optimaliseren van processen binnen hun eigen bedrijfsvoering. De nieuwe CSRD-wetgeving geeft hier richting aan. Stel, je hebt een bouw- of transportbedrijf dat moet vergroenen, maar je hebt daar geen grond voor beschikbaar. Dan is het toch prachtig als je deze dienst bij boeren in kunt kopen? En daarnaast zou er nog een meerprijs kunnen worden betaald voor duurzaam geproduceerde gewassen, melk en vlees. Via verschillende keurmerken wordt dit ook al gedaan.
Robuust verdienmodel
Ik pleit voor een stevig, robuust verdienmodel voor groenblauwe diensten. Robuust dankzij een bundeling van publiek en privaat geld, dat een solide fundament vormt voor een verdienmodel voor groenblauwe diensten. Zowel de hoogte als de zekerheid van het budget moeten robuust zijn. Alleen dan kunnen boeren de rollen die zo goed bij hun passen – als voedselproducenten én als beheerders van het landschap – goed vervullen. Daar krijgt Nederland dan een sterke landbouw en een gezond agrarisch natuurlandschap voor terug.
Ik wens jullie allemaal hele fijne feestdagen toe!