3D Agro Advies heeft – in samenwerking met Door René Advies – de bedrijfseconomische gevolgen van een groter en intensiever aandeel Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) op melkveebedrijven doorgerekend. Voor de analyse zijn 18 scenario’s gebruikt, met variatie in bedrijfsgrootte, bedrijfsintensiteit en een aandeel ANLb van 0%, 30% en 50% van het bedrijfsareaal. BoerenNatuur heeft de resultaten vervolgens geanalyseerd en uitgewerkt in een rapportage.
Het beschikbare budget was beperkt. De analyse kent daarom verschillende beperkingen en berust deels op aannames, die in de rapportage (zie onderaan) worden toegelicht. Van alle relevante mogelijke bedrijfssituaties is slechts een klein deel doorgerekend. Niettemin geeft het rapport een eerste onderbouwd beeld van de financiële effecten van meer en intensiever ANLb-beheer op bedrijfsniveau en van de factoren die deze effecten bepalen.
Samengevat
- In alle onderzochte scenario’s leidt een groter aandeel ANLb op bedrijfsniveau tot een lagere marge – en dus een lager financieel resultaat – dan in de referentiesituatie zonder ANLb. Hoe groot dit financiële nadeel is en waardoor het ontstaat, verschilt per bedrijfstype;
- De berekeningen laten daarbij twee dominante mechanismen zien. Bij extensieve bedrijven met 50% ANLb ontstaat – naast de hogere voerkosten – extra financieel nadeel doordat een overschot aan beheersgras in het rantsoen van melkgevende koeien terechtkomt en de melkproductie verlaagt. Bij gemiddeld en hoog intensieve bedrijven ontstaat het financiële nadeel vooral doordat de ANLb-vergoeding de hogere bedrijfskosten, in het bijzonder de voerkosten, onvoldoende compenseert;
- De bedrijfsintensiteit (melkproductie per koe en per hectare) is daarbij de belangrijkste onderscheidende factor. Verschillen in bedrijfsoppervlakte spelen volgens deze doorrekening geen rol van betekenis;
- Bij de gemiddeld en hoog intensieve bedrijven verandert het financiële nadeel relatief weinig wanneer het aandeel ANLb stijgt van 30% naar 50% op bedrijfsniveau. Bij de extensieve bedrijven neemt het financiële nadeel bij de stap van 30% naar 50% beheer fors toe, doordat (conform gehanteerde aannames) een overschot aan beheersgras in het rantsoen van melkgevende koeien terechtkomt. Door de lagere gemiddelde voederwaarde van het rantsoen leidt dit tot een lagere melkproductie en dus lagere opbrengsten;
- De huidige vergoedingssystematiek houdt geen rekening met financiële effecten die op het niveau van de totale bedrijfsvoering ontstaan.
Inzet BoerenNatuur
Wij zullen de uitkomsten van deze analyse benutten ten behoeve van ons doorlopende pleidooi voor adequate en structurele vergoedingen voor het ANLb. Dat is des te belangrijker nu beleidsmatig wordt ingezet op uitbreiding en intensivering van het beheer om de effectiviteit te vergroten. De analyse laat zien dat daarbij niet kan worden volstaan met het vergoeden van gemaakte kosten en gederfde inkomsten per hectare beheer. Ook de financiële effecten op bedrijfsniveau moeten worden meegenomen, waarbij rekening moet worden gehouden met verschillen tussen bedrijfstypen en bedrijfssituaties. Om een hoger aandeel en intensiever beheer financieel haalbaar te maken, is daarom aanvullende financiële ondersteuning nodig, bijvoorbeeld via een bedrijfstoeslag, differentiatie van vergoedingen en betere mogelijkheden voor de benutting en afzet van beheersgras.
Hoe verder?
Zoals hierboven al is benoemd, geeft deze analyse slechts een eerste onderbouwd beeld van de mogelijke bedrijfseconomische effecten van meer en intensiever ANLb op bedrijfsniveau bij melkveebedrijven. Om te kunnen bepalen in hoeverre de gevonden effecten en mechanismen zich breder voordoen, moeten er meer data geanalyseerd worden. We roepen partijen die werken aan onderzoek, praktijkpilots of andere relevante trajecten op om waar mogelijk op deze analyse voort te bouwen en kennis en gegevens bij elkaar te brengen. Dat is nodig om beter te kunnen onderbouwen wat uitbreiding en intensivering van het ANLb in verschillende bedrijfstypen en bedrijfssituaties bedrijfseconomisch betekent én wat nodig is om dit financieel haalbaar te maken.
Download
De rapportage, inclusief de bijbehorende outputtabellen, is hier te vinden: